HomeDe Kelten> Wist u dit?

Wat is het verschil tussen Kelten en Galliërs?

De naam “Kelten” zou voor het eerst neergeschreven zijn door de Griekse auteurs, die later ook de naam “Galaten” gebruiken.

De Romeinen noemden deze volkeren “de Galliërs”. Deze term werd de naam voor een bepaald grondgebied, begrensd door de Atlantische Oceaan, de Cevennen en de Rijn: “Gallië”.

Kelten, Galaten en Galliërs maken dus deel uit van dezelfde Keltische beschaving.

De Kelten “lijden” nog altijd onder stereotypen

Hier zijn enkele van de vele voorbeelden…

Ver verwijderd van het levensniveau van de Romeinen en de Grieken

“De Kelten waar vuil, wild, onwetend, ruziemakers, slechte krijgers, luidruchtig en ongedisciplineerd”.
We hebben lange tijd neergekeken op de Kelten, omdat ze geen grote stenen gebouwen hebben neergezet en nagelaten, geen echt alfabet en ook geen eengemaakt Rijk kenden.
Van de oudheid tot de moderne tijd worden de mediterrane beschavingen (Egypte, Griekenland, Rome) beschouwd als modellen en alle andere beschavingen kregen de stempel van “barbaren”. De geschreven bronnen van de Renaissance tot de moderne tijd hebben het weinig flatterende imago dat de soms partijdige en slecht geïnformeerde antieke Griekse en Romeinse auteurs voorspiegelden vaak versterkt en verkeerd geïnterpreteerd.
Dit misprijzen was grotendeels gebaseerd op onwetendheid. Het is immers moeilijk om de Keltische cultuur te bestuderen, want de kennis ervan is gebaseerd op mondeling overdracht en niet op geschriften. Bovendien hebben de constructies van hout en aarde ook weinig sporen nagelaten.

Het volstaat nochtans om de stukken die ze ons hebben nagelaten goed te observeren om ons van het tegenovergestelde te overtuigen. Het voorbeeld van deze bronzen phalera met ajoureffect getuigt van een veel complexere en interessantere wereld.

Plaatsers van menhirs

Er waren weliswaar megalieten in de tijd van de Kelten, maar zij hebben ze niet neergezet.

Strabon, een aardrijkskundige uit het oude Griekenland, merkte in de Gallische bossen de aanwezigheid van “grote stenen” en “monumenten van de druïden” op. En daarom worden de neolithische megalieten (“menhirs” en “dolmens” die dateren van 6000 tot 2000 voor Christus) sinds de oudheid geassocieerd met de Keltische rituelen, maar in werkelijkheid zijn ze eeuwen ouder.

Deze misvatting blijft waarschijnlijk bestaan, omdat we dolmens en menhirs voornamelijk terugvinden in Bretagne en Engeland, twee streken waar de Kelten vaak mee geassocieerd worden.

Everzwijn op het menu

De Kelten waren in de eerste plaats landbouwers-telers. Ze teelden toen al dezelfde dieren als wij nu: koeien, varkens, geiten, schapen, paarden, gevogelte en honden. Jagen was dus maar een aanvulling, ze deden het zelfs gewoon voor de sport. Wild stond dus maar zelden op het Gallische menu, of Obelix dat nu leuk vindt of niet. Het everzwijn was echter wel belangrijk in de Keltische denkwereld. Het symboliseert kracht en strijdvaardigheid.

Het erfgoed dat ze ons hebben nagelaten

Hun erfgoed zien we ook vandaag nog terug in verschillende aspecten van ons dagelijks leven, zoals:

In de Franse taal…

in courante woorden zoals “chemin”, “char”, “mouton”, “ardoise”, “alouette”, enz. en heel wat namen van planten en dieren; en in het Nederlands in woorden als “duin”, “deur”, “appel”, …

In de toponymie en de hydronymie, d.w.z. in de namen van plaatsen en rivieren, zoals…

“Brie”, “Bruu”, “Broel”, “Breugel”, dat doorgaans lijkt te verwijzen naar moerassige en vaak beboste gebieden en dat afgeleid is van het Keltische woord “brogilus”. Parijs en Tongeren hebben hun naam ook te danken aan de Keltische taal, net zoals een heel aantal plaatsnamen van onze dorpen.

In technische verwezenlijkingen…

zoals de ton, de zeep, de zeef, de matras, de mantel met kap. De Kelten liggen ook aan de basis van de verspreiding en de toepassing van nieuwe technieken en gereedschappen die gekoppeld zijn aan de staalnijverheid in onze regio’s. Daarom wordt deze periode trouwens “IJzertijd” genoemd. Heel wat ijzeren voorwerpen die we nog altijd vaak gebruiken komen uit deze tijd.

Mythes en legendes…

waaronder die van Arthur en de ridders van de Ronde Tafel, Merlijn, Melusina, Tristan en Ysolde.

In de feesten van Allerzielen, Allerheiligen en Halloween…

de twee eerste zijn het resultaat van de christianisatie van het katholieke feest van Samain of Samonios waarvan Halloween de latere en veramerikaniseerde afgeleide is.

In de Europese kunst…

de reële, gestileerde of denkbeeldige Keltische motieven – en dan vooral de verwevingen – hebben de kunstenaars blijvend beïnvloed, van de middeleeuwen tot vandaag.

De Gallische haan

Door een ironische wending in de geschiedenis wordt dit dier door een Latijnse woordspeling geassocieerd met de Keltische volkeren. “Gallus” betekent in het Latijn immers zowel “haan” als “Galliër”.